Jajniki są wewnętrznymi narządami rozrodczymi, wchodzącymi w skład żeńskiego układu płciowego. Każda zdrowa kobieta ma dwa takie organy. Znajdują się one po obu stronach podbrzusza i łączą się z jajowodami. Nie są duże. Każdy z nich jest wielkości około pięciu centymetrów i waży od sześciu do ośmiu gramów. Mają kształt elipsoidy. Zaczynają być aktywne w okresie dojrzewania, a swoje funkcje pełnią do menopauzy, czyli nawet przez czterdzieści lat. W tym czasie mają do spełnienia dwa zadania.

Pierwsze z nich, podobne do zadania jąder u mężczyzn, to produkcja komórek rozrodczych. Jednak w przeciwieństwie do plemników, komórki jajowe nie są wytwarzane dwadzieścia cztery godziny na dobę. To bardziej złożony, powtarzalny proces, odbywający się co około dwadzieścia osiem dni. Zaczyna się po krwawieniu menstruacyjnym i w pierwszej fazie polega na dojrzewaniu dominującego pęcherzyka jajnikowego, zwanego pęcherzykiem Graafa. Taki pęcherzyk dojrzewa raz w lewym, raz w prawym jajniku. W końcowej fazie wzrostu ma średnicę od jednego do półtora centymetra. Mniej więcej w połowie cyklu pęka, uwalniając dojrzałą komórkę jajową. Proces ten nazywamy owulacją lub jajeczkowaniem. Po uwolnieniu komórki jajowej trafia ona do jajowodu, natomiast z reszty pękniętego pęcherzyka tworzy się ciałko czerwone, a następnie ciałko żółte. W przypadku, gdy nie dojdzie do poczęcia dziecka, ciałko żółte stopniowo zanika.

Czasem zdarza się, że w danym cyklu są dwa pęcherzyki dominujące, rzadko więcej, choć jest to możliwe. Może być także tak, że kobieta ma cykl bezowulacyjny. Nie świadczy to o żadnej chorobie o ile taka sytuacja ma miejsce sporadycznie, raz lub dwa razy do roku. Co ciekawe, już w wieku płodowym w każdym jajniku powstaje około dwustu tysięcy pęcherzyków, z których niektóre dojrzeją w wieku rozrodczym. Pęcherzyki te zwane są pęcherzykami pierwotnymi.

Ponieważ jajniki są również gruczołami wydzielania zewnętrznego, ich funkcją jest wydzielanie hormonów. Są to żeńskie i męskie hormony płciowe. Ich rola w organizmie jest szalenie ważna. W pierwszej fazie cyklu jest to estrogen, zwany hormonem kobiecości. Odpowiedzialny jest za wzrost i pęknięcie pęcherzyka dominującego. Natomiast progesteron, zwany hormonem życia, wytwarzany jest przez ciałko żółte. Jego wzrost następuje po owulacji i utrzymuje się do krwawienia miesiączkowego. Hormon ten odpowiedzialny jest za prawidłowe zagnieżdżenie się zapłodnionego jajeczka w ścianie macicy i utrzymanie ciąży. Jeśli jego poziom gwałtownie spadnie, może dojść do poronienia. Męskimi hormonami płciowymi wytwarzanymi przez jajniki są androgeny. Występują one w małych ilościach. Ich nadprodukcja może być przyczyna schorzeń kobiecych, na przykład zespołu policystycznych jajników.